Kunzle, Barks, Dorfman

'n Leuk genuanceerd stuk van Kunzle over Dorfman's klassieke Chileens-Marxistische essay How to Read Donald Duck (die natuurlijk in het Spaans Pato Donald, en in het Italiaans dan weer Paperino heet). Ik kan me nog herinneren dat ik dit (in een Nederlandse vertaling, ongetwijfeld gesteld in proletariese spelling) als vijftienjarige in de openbare bibliotheek van Hilversum aantrof. Als dorpsjongen was dat een schok. Ik wist niet dat dit soort boeken bestonden. Marxisties-Leninistiese close readings van Barks!

Kunzle heeft - denk ik - gelijk. Barks's Duckstrips gaan inderdaad over kapitalisme (zoals Dorfman beweerde), maar de houding is veel complexer (en kritischer) dan Dorfman veronderstelde. Maar het woord dat Kunzle gebruikt, 'satire,' vind ik dan weer te nietszeggend. Barks's strips zijn ook doortrokken van een nostalgie voor Small Town America, waarvan het Amerikaans conservatisme doordrenkt is...

Isol wint Astrid Lindgren prijs

Herinkaderingen

"Here" van Richard McGuire (gepubliceerd in Art Spiegelman's avantgarde-blad Raw), blijft de ultieme meta-strip. De titel suggereert dat het over ruimte gaat ('here'), terwijl de eerste regel zegt 'Honey, I think it's time.' En vervolgens wordt tijd op een ruimtelijke manier afgebeeld - of ruimte op een temporele, of... eeh...

Spiegelman's 'kader-in-een-kader-strip' uit dezelfde periode ('The Malpractice Suit') zit dichter tegen de surrealistische erfenis aan. Minder rigoureus, minder intellectualistisch. Lolliger.

Comics en Medicine

Tatsumi, "Pushman"

Twee van de meest onheilspellende Manga's uit underground tijdschrift "Garo" zijn online te lezen, Tatsumi's The Pushman en Yoshiharu Tsuge's Screw Style. Tatsumi's boek is een collectie van korte (7 a 8 blz) verhalen, meestal over seksuele frustratie, en elk daarvan heeft iets onaangenaams -  alsof je een tegel optilt.

Screw Style (1968) laat je niet meer los. 't Is een verhaal dat roept om een interpretatie, terwijl het de lezer ook op afstand blijft houden - alsof het bij nader inzien toch liever alleen is. De opening pagina is iconisch geworden:

Briefkaart Theater in Drifting Life

Tatsumi's 840-pagina's lange autobiografie heeft een scène waarin het briefkaart-theater wordt weergegeven:

Het 'Golden Skull' karakter waar Tatsumi naar verwijst is een soort van pre-superheld, en stamt uit de jaren dertig (nog voor Superman verscheen in Action Comics). 

Briefkaarttheater

Ik lees net Sharon Kinsella's boek "Adult Manga" dat de zgn "Gekiga" variant van manga (de meer verhalende, realistischere manga, bedoeld voor ouder publiek) ontstond uit wat zij de traditie van de zgn 'picture card shows' (kamishibai), straattheater dat bloeide in de tweede helft van de jaren veertig (alhoewel de traditie al veel, veel ouder is. 12de eeuws zelfs). Kamishibai werden 'opgevoerd' in butais,  kijkdoos-achtige miniatuur-theaters waar je ansichtkaarten in kunt plaatsen, en die kaarten werden commercieel geproduceerd door studio-achtige teken-sweatshops. Een Kamishibai-theatertje paste precies achterop een fiets:

Kamishibai-tekenaars stapten, toen het iets beter ging met de Japanse economie, massaal over naar naar het produceren van strips voor de 'huur-industrie,' wiens doelgroep jonge, laaggeschoolde mannen waren - en dit werden de zogenaamde Gekiga de 'dramatische plaatjes' genoemd, ter onderscheiding van de Manga, dat zich meer op een kinderpubliek richtte. Een recent boek van Eric Nash bevat een aantal leuke oude Kamishibai plaatjes - de stijl doen me ergens denken aan de fullcolour illustraties in de Sjors. Variatie Bert Bus.